ŁACIŃSKIE SENTENCJE NA DZIŚ (C)

C

Cacactum non est pictum

1. Nafajdane to nie namalowane
2. opis: sentencja łacińska

Cadit quaestio

1. Sprawa upadła
2. opis: sentencja łacińska

Caeca est invidia

1. Zazdrość jest ślepa
2. opis: sentencja łacińska

Cael ipsum petimus [stultita]…

1. Głupotą sięgamy do niebios [zenitu]…
2. Horacy (65 – 8 p.n.e.) – poeta liryczny
3. źródło: Horacy, Carminum I.4

Caesar ad Rubiconem

1. Cezar nad Rubikonem

Caesar citra Rubiconem

1. Cezar przekroczył Rubikon

Caesar non supra grammaticos

1. Cesarz nie [stoi] wyżej od gramatyków
2. źródło: Kasjusz Dion, Historia rzymska 57, 17

Caesarem stantem mori decet

1. Cesarzowi przystoi umrzeć, stojąc
2. opis: ponoć ostatnie słowa Wespazjana przed śmiercią
3. źródło: Swetoniusz, Wespazjan 24

Calamitosus est animus futuri anxius et ante miserias miser

1. Nieszczęsna (narażona na klęski) jest dusza pełna trosk o przyszłość i nieszczęśliwa już przed nadejściem zgryzoty
2. Seneka Młodszy (4 p.n.e. – 65 n.e.) – retor, poeta, filozof
3. źródło: Seneka Młodszy, Epistulae Morales ad Lucilium98.1.1

Calcat iacentem vulgus…

1. Tłum kopie leżącego…
2. Seneka Młodszy (4 p.n.e. – 65 n.e.) – retor, poeta, filozof
3. źródło: Seneka Młodszy, Octavia 454-455

Calvitum non est vitium, sed prudentiae indicium

1. Łysina to nie ułomność, lecz oznaka mądrości
2. opis: sentencja łacińska

Camelum videbis saltantem

1. Zobacz tańczącego wielbłąda
2. opis: inaczej „usłysz bujdy”

Canis timidus vehementius latrat quam mordet

1. Pies, który się boi, gwałtowniej ujada niż gryzie
2. Kurcjusz Rufus (I wiek n.e.) – polityk i pisarz rzymski
3. źródło: Kurcjusz Rufus, Historiae Alexandri Magni Macedonis 7, 4, 16

Carpe diem

1. Chwytaj dzień
2. Horacy (65 – 8 p.n.e.) – poeta liryczny
3. źródło: Horacy, Ody, I, 11, 8

Carpe diem quam minimum credula postero

1. Chwytaj dzień (korzystaj z chwili), jak najmniej ufając przyszłości
2. Horacy (65 – 8 p.n.e.) – poeta liryczny
3. źródło: Horacy, Ody, I, 11, 8

Carta non erubescit

1. Papier się nie rumieni
2. Cyceron (106 – 43 p.n.e.) – mówca, polityk i filozof
3. opis: papier jest cierpliwy
4. źródło: Cyceron, Epistulae ad familiares, 5, 12, 1

Carthaginem delendam esse censeo

1. Sądzę, że Kartaginę należy zniszczyć

Carum est, quod rarum est

1. Cenne jest to, co rzadkie
2. opis: sentencja łacińska

Cave me domine ab amico, ab inimico vero me ipse cavebo

1. Strzeż mnie panie przed przyjaciółmi, z nieprzyjaciółmi sam dam sobie radę

Caveant consules ne quid detrimenti res publica capiat

1. Niech konsulowie strzegą, żeby państwo nie doznało jakiegoś uszczerbku
2. Cyceron (106 – 43 p.n.e.) – mówca, polityk i filozof
3. źródło: Cyceron, In Catilinam 1, 4

Cedant arma togae

1. Niech oręż ustąpi przed togą
2. Cyceron (106 – 43 p.n.e.) – mówca, polityk i filozof
3. źródło: Cyceron, O powinnościach

Cernuntur in agendo virtutes

1. W działaniu rozpoznajemy cnoty

Certum est, quia impossibile est

1. Jest pewne, ponieważ jest niemożliwe
2. Tertulian (ok.155 – 240 n.e.) – teolog rzymski, gorliwy wyznawca chrześcijaństwa
3. źródło: Tertulian, De Carne Christi, 5

Ceterum censeo Karthaginem esse delendam

1. A poza tym sądzę, że Kartaginę należy zniszczyć
2. opis: słowa jakie wygłaszał Katon Starszy pod koniec swoich mów w Senacie. Miały one na celu zachęcanie Rzymian do ostatecznego zniszczenia Kartaginy
3. źródło: Plutarch z Cheronei, Katon Straszy

Cibi condimentum est fames

1. Głód jest przyprawą dla każdego posiłku
2. Cyceron (106 – 43 p.n.e.) – mówca, polityk i filozof
3. źródło: Cyceron, De finibus bonorum et malorum, 2.90.10

Cinis et manes et fabula fies

1. Popiołem i cieniem, i wspomnieniem się staniesz
2. Persjusz (34 – 62 n.e.) – poeta i satyryk rzymski
3. źródło: Persjusz, Satyry V, 151

Civium concordia murus urbium

1. Zgoda obywateli murem miast
2. opis: sentencja łacińska, której różne formy możemy znaleźć w dziełach Tytusa Liwiusza czy Salustiusza

Clara non sunt interpretanda

1. Nie dokonuje się wykładni tego, co jasne
2. opis: paremia prawnicza

Clara pacta claros faciunt amicos

1. Jasne układy tworzą wiernych przyjaciół
2. opis: sentencja łacińska

Clavus clavo pellitur

1. Gwóźdź wybija się gwoździem
2. opis: sentencja łacińska

Cogitationis poenam nemo patitur

1. Nikt nie ponosi odpowiedzialności za swoje myśli
2. opis: sentencja łacińska

Cogitationum poenam nemo luit

1. Nikt nie poniósł kary za myślenie
2. opis: sentencja łacińska

Cognosce te ipsum

1. Poznaj samego siebie
2. opis: maksyma wyryta po grecku na frontonie świątyni Apollina w Delfach, głoszona potem przez filozofa Sokratesa; tutaj zapisana w łacinie
3. źródło: Pauzaniasz, Wędrówki po Helladzie, 10.24

Comedamus et bibamus cras enim moriemur

1. Jedzmy i pijmy, wszak jutro pomrzemy
2. opis: sentencja łacińska

Concordia civium murus urbium

1. Zgoda mieszkańców murem miasta
2. opis: sentencja łacińska

Concordia domi, foris pax

1. Zgoda w domu, pokój na zewnątrz

Concordia parvae res crescunt, dicordia maximae dilabuntur

1. W zgodzie małe rzeczy wyrastają, w niezgodzie największe rzeczy rozpadają się
2. Salustiusz (86-35 p.n.e.) – historiograf i pisarz rzymski
3. źródło: Salustiusz, Bellum Iugurthinum, 10, 6

Confessio est regina probationum

1. Przyznanie się jest królową dowodów
2. opis: paremia prawnicza

Coniugium sine prole est quasi dies sine sole

1. Małżeństwo bez dzieci jest jak dzień bez Słońca
2. opis: sentencja łacińska

Conquiescat in pace

1. Niech odpoczywa w pokoju
2. opis: zwrot łaciński

Conscientia mille testes est

1. Sumienie jest tysiącem świadków

Consensus facit legem

1. Zgoda tworzy prawo
2. opis: paremia prawnicza

Consuetudinis vis magna est

1. Wielka jest siła przyzwyczajenia
2. opis: sentencja łacińska

Consuetudo altera natura est

1. Przyzwyczajenie jest drugą naturą
2. opis: sentencja łacińska

Consuetudo est altera natura

1. Przyzwyczajenie jest drugą naturą
2. opis: sentencja łacińska

Consuetudo est optima legum interpres

1. Zwyczaj jest najlepszą wykładnią praw

Contra facta non valent argumenta

1. Wobec faktów argumenty muszą ustąpić
2. opis: paremia prawnicza

Contra spem spero

1. Mam nadzieję wbrew nadziei

Contra vim mortis non est medicamen in hortis

1. Przeciwko sile śmierci nie ma lekarstwa w ogrodach
2. opis: sentencja łacińska

Contra vim non valet ius

1. Prawo jest bezsilne wobec przemocy
2. opis: paremia prawnicza

Conveniens homini est hominem servare voluptas

1. Godną człowieka rozkoszą jest baczyć na drugiego człowieka
2. opis: sentencja łacińska

Cornix cornici numquam confodit ocellum

1. Kruk krukowi oka nie wykole
2. opis: sentencja łacińska

Crede, quod habes, et habes

1. Wierz, że masz, a będziesz miał
2. opis: sentencja łacińska

Credo, quia absurdum

1. Wierzę, bo to jest niedorzeczność
2. Tertulian (ok.155 – 240 n.e.) – teolog rzymski, gorliwy wyznawca chrześcijaństwa
3. źródło: Tertulian, De Carne Christi

Crescit sub pondere virtus

1. Prześladowana cnota wzrasta
2. opis: sentencja łacińska

Crescunt anni, decrescunt vires

1. Przybywa lat, ubywa sił
2. opis: sentencja łacińska

Cucullus non facit monachum

1. Kaptur nie czyni mnicha

Cui bono?

1. Na czyją korzyść?

Cuiusvis hominis est errare: nullius nisi insipientis, in errore perseverare

1. Każdy człowiek może zbłądzić, [a] uparcie trwać przy błędzie tylko głupi
2. Cyceron (106 – 43 p.n.e.) – mówca, polityk i filozof
3. źródło: Cyceron, XII Filipika, II

Culpam poena premit comes

1. Winie depcze po piętach kara
2. opis: sentencja łacińska

Cultus addit hominibus auctoritatem

1. Kultura dodaje ludziom powagi
2. Kwintylian (35 – 95 n.e.) – sławny retor i pedagog w dziedzinie teorii w
3. źródło: Kwintylian, De Institutione Oratoria, Libri Duodecim, 8

Cultus domesticus

1. Troska o dom
2. opis: sentencja łacińska

Cum debita reverentia

1. Z należnym poważaniem
2. opis: sentencja łacińska

Cum grano salis

1. Z odrobiną sceptycyzmu (dosł. z ziarnem soli)
2. opis: cytat sparafrazowany z Historii naturalnej Pliniusza Starszego

Cum plenus venter, numquam studet ille libenter

1. Pełny brzuch nie uczy się chętnie
2. opis: sentencja łacińska

Cum recte vivis, ne cures verba malorum

1. Skoro uczciwie żyjesz, nie dbaj o słowa złych ludzi
2. Katon Młodszy (95 – 46 p.n.e.) – rzymski polityk i filozof-stoik, żyjący w zgodzie z prawością i uczciwością

Cum tacent, clamant.

1. Milcząc, krzyczą
2. Cyceron (106 – 43 p.n.e.) – mówca, polityk i filozof
3. opis: w znaczeniu milczenie jest wymowniejsze od mowy
4. źródło: Cyceron, Przeciw Katylinie

Cuneus cuneum trudit

1. Klin wybija się klinem
2. opis: sentencja łacińska

Cupida sum vocem tuam audienti

1. Jestem żądna słuchania twego głosu
2. opis: sentencja łacińska

Cura fugit multo diluiturque mero

1. Troska znika i rozpuszcza się w obfitym winie
2. Owidiusz (43 p.n.e. – 17 lub 18 n.e.) – poeta
3. źródło: Owidiusz, Ars amatoria, I.239