URZĘDY RZYMSKIE

Władza w Republice Rzymskiej była podzielona między lud, Senat i urzędników. Najwyższą władzę prawodawczą i sądowniczą sprawował lud i wykonywał ją poprzez skomplikowany system zgromadzeń ludowych. Te różnego rodzaju zgromadzenia to komicja trybusowe (comitia tributa), komicja centurialne (comitia centuriata), komicja kurialne (comitia curiata) i concilium plebis.

Najwyższą władzę polityczną i administracyjną sprawował zaś złożony z patrycjuszy Senat. W okresie dojrzałej republiki to ten urząd zaczął odgrywać przewodnią rolę w państwie.

Ostatnia władza, władza wykonawcza sprawowana była przez urzędników (magistratus) tworzących magistraturę o ograniczonych kompetencjach i kadencji.

Urzędnicy dzielili się na zwyczajnych (ordinarii), regularnie wybieranych na kadencyjne urzędy:

1. konsulowie – było ich dwóch; dowódcy armii. Najwyżsi urzędnicy rzymscy; zostawali namiestnikami najważniejszych prowincji. Posiadali inicjatywę ustawodawczą.
2. pretorzy – prowadzili nadzór nad sądownictwem, sędziowie.
3. cenzorzy – powoływani na 1, 5 roku co 5 lat. Prowadzili spis ludności (status majątkowy, liczba dzieci) oraz sporządzali listy senatorów. Dbali o budżet Rzymu oraz stali na straży moralności obywateli.
4. edylowie plebejscy i kurulni – zajmowali się porządkiem publicznym (np. sprzątanie ulic), organizowali także igrzyska oraz rozdawali zboże. Sprawowali swój urząd przez rok.
5. trybuni ludowi – ochraniali prawa plebejuszy. Wprowadzenie urzędu trybuna ludowego było ich wielkim sukcesem. Posiadali ograniczone prawo weta w stosunku do decyzji innych urzędników.
6. kwestorzy – zajmowali się zbieraniem podatków. Sprawowali swój urząd przez rok.

oraz na nadzwyczajnych (extraordinarii), powoływanych w specjalnych okolicznościach:

1. interrex
2. dyktator
3. dowódca jazdy (magister equitum)
4. prefekt miasta (praefectus urbi)



ŹRÓDŁA WYKORZYSTANE

1.  Ziółkowski Adam, Historia Rzymu, Poznań 2008