Etruskowie - cywilizacja przodków Rzymian

Etruskowie - cywilizacja przodków Rzymu

Etruskowie to ludność, o której wciąż wiemy bardzo niewiele. Stworzyli oni pierwszą cywilizację miejską na terenie Italii, mieli bogate życie duchowe oraz rozwiniętą kulturę. Z czasem zupełnie zniknęli w żywiole rzymskim. Kim byli Etruskowie? Co po sobie zostawili?

Choć Etruskowie pozostawili po sobie wiele zabytków, a archeolodzy co jakiś czas wciąż natrafiają na pamiątki z czasów, w których Etruskowie żyli w Italii, to dzieje tego ludu wciąż pozostają okryte mgłą. O pochodzeniu Etrusków dyskutujemy zresztą nie tylko współcześnie. Spór o to, kim Etruskowie byli toczono już… w starożytnym Rzymie.

Etruskowie (zwani też Tyrrenami) sami siebie, w języku etruskim nazywali Rasenna lub Rasna. Słowo „Etruskowie” to określenie współczesne. Zamieszkiwali oni północą Italię (Etrurię) od VII wieku p.n.e. do około I wieku n.e. Nigdy nie stworzyli jednego, scentralizowanego państwa. Władza poszczególnych możnych koncentrowała się natomiast wokół miast – na wzór greckich miast-państw. Etruskowie byli niejako pośrednikami pomiędzy Grecją a Rzymem.

Skąd Etruskowie wzięli się w Italii? Z ich pochodzeniem związanych jest kilka teorii. Dwie najpopularniejsze to teorie allochtoniczna i autochtoniczna.

Według najbardziej rozpowszechnionej tezy Etruskowie mieli przybyć do Italii z terenów Azji Mniejszej. Inne teorie mówią o tym, że Etruskowie pochodzą znad Morza Egejskiego i mają „przedgreckie” korzenie lub, że są potomkami żyjącego w XIII wieku p.n.e. ludu Tursza parającego się piractwem. Według stanu dzisiejszej wiedzy, najprawdopodobniej około roku 1000 p.n.e. Etruskowie osiedlili się w Italii. Tam „zmieszali się” z autochtoniczną ludnością tworząc nową grupę etniczną i kulturę.

Niektórzy badacze skłaniają się jednak (mimo wszystko) ku tezie, że Etruskowie byli tak naprawdę ludnością autochtoniczną Italii i zamieszkiwali ją, zanim pojawili się tam ludy indoeuropejskie. Sugerował to już Dionizos z Helikarnasu żyjący na początku I wieku n.e. Tezę tę potwierdzać mają przeprowadzone badania genetyczne, które ustalają moment rozejścia się genomu mieszkańców dzisiejszej Turcji oraz Etrusków na 5 tysięcy lat wcześniej, co wyklucza teorię o migracji Etrusków.

Państwo Etrusków (Tyrrenów) osiągnęło największą potęgę około 600-475 roku p.n.e. Władali oni wówczas terenami nad Morzem Tyrreńskim, większą częścią północnej Italii i Kampanii, a czasowo także na Rzymem.

Etruskie miasta tworzyły związek zwany lukomią etruską. W jego skład wchodziło prawdopodobnie 12 miast. Początkowo panowali tam królowie. Za czasem monarchia przekształciła się w republikę arystokratyczną, której przewodzili urzędnicy zmieniający się co rok, np. zilath, porównywany do rzymskiego pretora oraz marniu, porównywany do edyla. W czasie wojny Etruskowie wybierali wspólnego dowódcę – zilath mechl rasnal, którego za czasów rzymskiej Republiki zwano praetor Etruriae.

Etruskowie stworzyli system dobrze rozwiniętych miast-państw. Najważniejsze z nich to Aritim (dzisiejsze Arezzo), Caere, Veii, Tarquinii, Vulci i Volterrae. Wpływ na rozwój kultury etruskiej miała kultura Villanova. Etruskowie pozostawali zresztą pod silnymi wpływami kultury greckiej (Grecy posiadali w Italii liczne kolonie).

Początek upadku państwa Etrusków datuje się na rok 474 p.n.e, kiedy miała miejsce bitwa morska pod Kyme. W starciu tym Etruskowie zostali pokonani przez siły dowodzone przez tyrana Geli i Syrakuz, Hierona I. W kolejnych latach wpływy Etrusków kurczyły się. W 283 roku p.n.e., po bitwie nad Jeziorem Wadymońskim, Tyrrenowie dostali się ostatecznie pod władzę Rzymu.

https://www.facebook.com/share/96319bmmoUxkyWwV/?mibextid=WC7FNe