Antyczny Rzym. Politycy. Dowódcy. Władcy. Bitwy. Ważne wydarzenia

Uniwersytet Magnaura w Konstantynopolu ( Uniwersytet Carogrodzki ,  łac.   Atheneum ) –  bizantyński   uniwersytet  w  Konstantynopolu (obecnie  Stambuł ). Historia uczelni sięga 425 roku, kiedy cesarz  Teodozjusz II  ufundował w Konstantynopolu szkołę. W tym czasie na uczelni wykładał m.in.  Izydor z Miletu . Językami wykładowymi uczelni na początku jej działalności były  greka  (dla 16 przedmiotów) i łacina (dla 15 przedmiotów), z czasem jednak zaczął dominować język grecki.  Proces odnowy uczelni został zapoczątkowany przez cesarza  Teofila  (panującego w latach 829–842) [2] . Renowacja była kontynuowana przez  Bardasa ,  regenta   cesarza bizantyńskiego   Michała III , a swoją organizacją zaczęła przypominać późniejsze uniwersytety. Jego rektorem został mianowany w 863 roku  Leon Matematyk , człowiek o encyklopedycznej wiedzy, zainteresowany nie tylko matematyką, ale także szerzej nau...

Edykt tesaloński  –  edykt   cesarzy   Gracjana ,  Walentyniana II  i  Teodozjusza I  wydany 27 lutego 380 roku w  Thessalonikach , zwany od pierwszych słów  Cunctos populos  (z  łac.   wszystkie ludy ), ustanawiający  chrześcijaństwo   trynitarne  nicejskie religią państwową  Cesarstwa Rzymskiego . Potępiał inne odłamy chrześcijańskie, jak Arianizm, który określał mianem herezji pochodzących od "obłąkanych szaleńców" i sankcjonował ich karanie. Tekst edyktu: IMPPP. GR(ATI)IANUS, VAL(ENTINI)ANUS ET THE(O)D(OSIUS) AAA. EDICTUM AD POPULUM URB(IS) CONSTANTINOP(OLITANAE).  Cunctos populos, quos clementiae nostrae regit temperamentum, in tali volumus religione versari, quam divinum Petrum apostolum tradidisse Romanis religio usque ad nunc ab ipso insinuata declarat quamque pontificem Damasum sequi claret et Petrum Aleksandriae episcopum virum apostolicae sanctitatis, hoc est, ut secundum apostolicam dis...

W roku  113  naszej ery cesarz  Trajan  skierował przeciwko Partom całą potęgę Rzymu i do roku 115 opanował  Armenię ,  Asyrię  i Mezopotamię, zdobył  Ktezyfon  i  Tygrysem  dopłynął do  Zatoki Perskiej . Wtedy rzymskie legiony mogły po raz pierwszy i ostatni zaznać kąpieli w wodach akwenu. Osadził na partyjskim tronie swojego protegowanego, a prawowity wielki król, Orodes, uciekł w głąb Iranu. Jednak zdobyte ziemie pozostały pod władzą Rzymu tylko przez chwilę, gdyż powstanie ludności mezopotamskiej zmusiło Trajana do wycofania się, a  Hadrian , który został  cesarzem  w roku  117  nakazał opuścić zdobyte prowincje ze względu na zbyt wysokie koszty ich obrony i ciągłe zagrożenie. źródło - WIKIPEDIA

Luperkalia były praktykowane na długo zanim chrześcijaństwo stało się religią państwową w Cesarstwie Rzymskim. Po wydaniu edyktu tesalońskiego, wielki festyn ku czci Lupercusa miał zostać zniesiony. Jednak święto cieszyło się tak dużą popularnością, że niewielu zamierzało rezygnować z jego obchodów. Nie było innego wyjścia, jak tylko zastąpić je nowym zwyczajem, pasującym do chrześcijańskiej doktryny.  Szukając początków tradycji  dnia zakochanych , wiele osób zapewne wskaże na  Noc Kupały  – słowiańskie święto, przypadające na najkrótszą noc w roku. Faktycznych korzeni walentynek należy jednak szukać gdzie indziej –  w starożytnym Rzymie . Wielki  festyn płodności , któremu towarzyszyły nie tylko bezwstydne, ale także krwawe i bestialskie obrzędy, cieszył się tak dużą popularnością, że rzymski senat nie zamierzał dopuścić do delegalizacji jego obchodów, nawet po zalegalizowaniu chrześcijaństwa. Wiele ze współcześnie obchodzonych świąt i praktykowanych obrz...

Genzeryk  - (ur. 389, zm. 477) król Wandalów i Alanów, jego działania miały znaczący wpływ na losy zachodniej części imperium rzymskiego i przyczyniły się do jej upadku. Genzeryk był królem Wandalów i Alanów. Urodzony około 389 r., zmarł w 477 r. Jego panowanie twało od 428 r aż do śmierci. Był jedną z głównych postaci V w. n.e. a jego działania miały znaczący wpływ na losy zachodniej części imperium i dość poważnie przyczyniły się do jej upadku. Genzeryk urodził się najprawdopodobniej w okolicach jeziora Balaton jako syn króla Godgisela – lecz z nieprawego łoża. Kiedy w 406 roku jego ojciec zginął w walce z Frankami, osiedlonymi w Galii i będącymi wówczas sprzymierzeńcami cesarstwa, tron objął starszy syn, Gunderyk. Ostatniego dnia 406 r. Wandalowie i ich sprzymierzeńcy, Alanowie, przekroczyli zamarznięty Ren. Przez następne dwa lata Germanie pustoszyli Galię, posuwając się jednocześnie na południowy zachód, w kierunku Pirenejów, tocząc po drodze częste walki z Frankami oraz Wizyg...

Bitwa pod Ad Decimum  – starcie zbrojne, które miało miejsce  13 września   533  r. w trakcie  wojny Bizantyjczyków z Wandalami  (533–534). 31 sierpnia 533 roku inwazyjna flota  bizantyńska pod wodzą  Belizariusza  dotarła do leżącego w  Afryce Północnej  królestwa  Wandalów . Po wylądowaniu armia bizantyńska wyruszyła w głąb lądu. Ich śladem ruszyli  Wandalowie  dowodzeni przez króla  Gelimera , którzy chcieli zwabić nieprzyjaciela do miejscowości Ad Decimum. Brat króla  Ammatas  miał napaść na przeciwnika od przodu, drugi oddział pod wodzą Gibamunda miał uderzyć na lewe skrzydło, podczas gdy sam król zaatakować miał tyły wroga. Bitwa zakończyła się jednak klęską Wandalów. Głównym jej powodem był brak koordynacji w armii Wandalów. Bizantyńczycy zdołali rozbić wojska Ammatasa, zanim na placu boju pojawiły się pozostałe oddziały. W starciu poległ Ammatas. Pokonanych Wandalów wojska wschodniorzymskie ści...

Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami  – wojna toczona w latach 533–534 między  Cesarstwem Bizantyńskim  a  plemiennym państwem Wandalów , która zakończyła się upadkiem wandalskiego królestwa. W latach 523–530 afrykańskim państwem  Wandalów  (na terenach dzisiejszej  Tunezji ) rządził król Wandalów  Hilderyk , który uznawał formalnie zwierzchność  cesarzy bizantyjskich  i zakazał – stosowanych wcześniej – prześladowań ludności rzymskiej. Został on jednak obalony przez wrogiego Bizantyńczykom krewniaka  Gelimera . Stało się to głównym pretekstem interwencji cesarza  Justyniana , która nastąpiła w roku 533. Główne działania zbrojne poprzedził wybuch powstania przeciw Wandalom na  Sardynii  i w  Trypolitanii . Król Wandalów nie spodziewając się inwazji cesarskiej w środku upalnego lata wysłał na Sardynię część swych wojsk. W Trypolitanii na prośbę buntowników pojawiły się oddziały bizantyjskie z  Egiptu , ...

Zdobycie Rzymu przez Wandalów  ( wł.   Sacco di Roma ) – zajęcie miasta przez  Wandalów  w roku  455 , w okresie  wielkiej wędrówki ludów . W marcu 455 roku cesarzem rzymskim został  Petroniusz Maksymus , który wydał  Eudokię  (córkę zamordowanego cesarza  Walentyniana III ) za swojego syna,  Palladiusza , co wzburzyło króla Wandalów  Genzeryka , gdyż Eudokia była obiecana jego synowi  Hunerykowi . Decyzja ta wywołała niezadowolenie ludności  cesarstwa , a dla Genzeryka stała się pretekstem do wypowiedzenia wojny. Pod koniec maja Genzeryk zebrał znaczne siły i przeprawił się do  Italii . Po wylądowaniu u ujścia  Tybru  przez nikogo niepokojeni Wandalowie ruszyli na  Rzym , w którym doszło do wybuchu paniki. Uchodzącego z miasta Petroniusza pochwycił wrogi mu tłum, który obwiniając go o sprowokowanie  barbarzyńskiego  najazdu zmasakrował cesarza, wyrzucając jego szczątki do Tybru. 2 czerwc...

Królowie Wandalów  – władcy  germańskiego plemienia  Wandalów , a z czasem państwa stworzonego przez to plemię w V wieku w  Afryce Północnej . Tytuł króla Wandalów przysługiwał zwyczajowo najstarszemu męskiemu przedstawicielowi dynastii Hasdingów (zasada  senioratu ), nie był więc dziedziczny w linii prostej, choć niektórzy władcy usiłowali zapewnić bezpośrednie następstwo swoim synom. Ostatni z władców wandalskich,  Gelimer  został pozbawiony tronu wraz z podbojem jego państwa przez  Cesarstwo Wschodniorzymskie . Wczesne przekazy pokazują dwuwładztwo u Wandalów Ambri i Assi – królowie wandalscy według tradycji  longobardzkiej  ( Paweł Diakon ) ok. 171 – Raus i Rapt – sądząc z kontekstu historycznego należący do  Hasdingów  ( Kasjusz Dion ) 270–275 – kolejnych dwóch królów wspominanych przez  Deksipposa , bez podania ich imion Królowie Silingów: do  416  –  Fredbal  jedyny znany z imienia król  Sil...

Wandalowie  ( łac.   Vandali ) – grupa plemion  wschodniogermańskich , zamieszkująca przed  wielką wędrówką ludów   Europę Środkową . Dzielili się na  Silingów  i  Hasdingów , część badaczy jako wandalskie zalicza też plemiona  Wiktofalów ,  Lakringów  i  Hariów . W noc sylwestrową 406 roku wraz ze  Swebami  i  Alanami  przekroczyli zamarznięty  Ren  w pobliżu  Moguncji , po czym przez trzy lata pustoszyli  Galię . W trakcie dalszej wędrówki po  Cesarstwie Zachodniorzymskim  dotarli do  Północnej Afryki , gdzie po zdobyciu  Kartaginy założyli własne państwo (439 r.), które przetrwało wiek i zostało ostatecznie podbite przez  Cesarstwo Bizantyńskie  w latach 533–534. Wśród badaczy dominuje pogląd o związku Wandalów, przebywających od III w. p.n.e. na ziemiach obecnie polskich, z  kulturą przeworską . Stanowili istotny komponent wieloetnicznego  ...